INTERNET TRONG ĐỜI SỐNG CHỦNG SINH

      INTERNET TRONG ĐỜI SỐNG CHỦNG SINH

Dẫn nhập

         Ngay từ những trang đầu của sách Sáng Thế, Kinh Thánh cho chúng ta thấy mọi sự Thiên Chúa dựng nên đều mang một giá trị tốt đẹp: “Thiên Chúa thấy mọi sự Người đã làm ra quả là rất tốt đẹp” (St 1,31). Từ đó, có thể nói rằng những thành tựu của trí tuệ con người, trong đó có khoa học và công nghệ, cũng có thể trở thành những phương tiện phục vụ con người và sứ mạng của Giáo Hội khi được sử dụng đúng mục đích. Tuy nhiên, thực tế trong cuộc sống, nhiều sự vật và hiện tượng luôn mang trong mình tính hai mặt: vừa đem lại những giá trị tích cực, vừa tiềm ẩn những nguy cơ tiêu cực. Internet cũng không nằm ngoài quy luật ấy. Internet là một thành quả nổi bật của khoa học và công nghệ hiện đại. Nó đã làm thay đổi sâu sắc cách con người học tập, làm việc, giao tiếp và tiếp nhận thông tin. Chỉ với một chiếc điện thoại hoặc máy tính có kết nối internet, con người có thể tiếp cận một kho tàng kiến thức khổng lồ, liên lạc với những người ở rất xa và nhanh chóng cập nhật những biến chuyển của xã hội và thế giới. Đối với Giáo hội, internet còn mở ra một không gian mới cho việc loan báo Tin Mừng, đào tạo đức tin và đồng hành với con người, đặc biệt là giới trẻ. Như vậy, nếu được trả lời: chủng sinh có nên sử dụng internet không ? Theo hướng tích cực, tôi sẽ trả lời là ‘có’ bằng cách đưa ra một mẫu người nhờ internet mà đã trở thành thánh (Carlo Acutis). Ngài đã nghiên cứu, sưu tầm, phân loại và thiết kế một website/triển lãm giới thiệu khoảng 360 phép lạ Thánh Thể được ghi nhận trong lịch sử Công giáo.

         Đối với chủng sinh đang trong thời gian đào tạo, internet càng có một vai trò quan trọng. Mỗi người hoàn toàn có thể trở thành một Carlo Acutis khác nếu biết tận dụng đúng cách. Chủng sinh cần internet để học tập, nghiên cứu, chuẩn bị bài, tìm kiếm tài liệu Kinh Thánh, thần học, triết học, ngoại ngữ và các kiến thức cần thiết cho sứ vụ tương lai. Internet cũng giúp chủng sinh cập nhật những vấn đề đang diễn ra trong Giáo Hội và xã hội để có một cái nhìn rộng hơn về thế giới mà mình sẽ phục vụ. Tuy nhiên, chính nơi mang lại nhiều ích lợi ấy cũng chứa đựng không ít cám dỗ. Nếu không biết làm chủ, internet có thể làm chủ con người. Nó có thể lấy đi thời gian, làm phân tán đời sống cầu nguyện, ảnh hưởng đến khả năng tập trung, tạo nên sự lệ thuộc vào mạng xã hội và nghiêm trọng hơn, có thể đưa chủng sinh đến những nội dung không phù hợp với ơn gọi. Như vậy, internet cơ bản là tốt nhưng cũng có mặt trái của nó.

1. Những hiệu quả của việc sử dụng internet trong đời sống Chủng sinh

          Đầu tiên, internet là cơ hội cho việc học tập và đào tạo. Nếu trước đây muốn tìm kiếm một tài liệu, người học phải đến thư viện, tìm sách hoặc chờ đợi một thời gian dài, thì ngày nay chỉ với vài thao tác, chủng sinh có thể tiếp cận hàng nghìn tài liệu. Trong quá trình học triết học, thần học, Kinh Thánh hay các môn học khác, internet có thể giúp chủng sinh mở rộng kiến thức vượt ra ngoài những gì được trình bày trên lớp. Đây là một lợi thế rất lớn nếu chủng sinh biết sử dụng cách có chọn lọc và có phương pháp. Internet cũng giúp chủng sinh cập nhật những vấn đề thực tế của xã hội. Người mục tử tương lai không thể chỉ hiểu con người qua sách vở, nhưng cần biết con người hôm nay đang suy nghĩ gì, quan tâm điều gì, đang gặp những khủng hoảng nào và những vấn đề nào đang ảnh hưởng đến đời sống đức tin của họ. Tuy nhiên, điều cần lưu ý là internet cung cấp rất nhiều thông tin nhưng không phải mọi thông tin đều là kiến thức đúng đắn. Chủng sinh cần biết phân định nguồn tài liệu, kiểm chứng thông tin và tránh thái độ tiếp nhận mọi thứ một cách dễ dàng. Việc có quá nhiều thông tin đôi khi không làm con người hiểu biết hơn, nhưng lại khiến họ trở nên phân tán và thiếu khả năng suy tư sâu sắc. Do đó, internet chỉ thực sự trở thành phương tiện đào tạo khi chủng sinh biết sử dụng nó với mục đích rõ ràng và tinh thần trách nhiệm.

          Mặt khác, internet hỗ trợ việc loan báo Tin Mừng. Internet không chỉ phục vụ việc học mà còn mở ra một không gian rộng lớn cho việc truyền giáo. Một bài suy niệm, một bài giảng, một đoạn Tin Mừng hay một chứng từ đức tin được đăng tải trên mạng có thể đến với rất nhiều người chỉ trong một tích tắc. Đối với chủng sinh, điều này có ý nghĩa đặc biệt. Chủng sinh hôm nay đang được đào tạo để trở thành những người phục vụ Giáo Hội trong một thế giới mà phần lớn người trẻ đã quen thuộc với môi trường kỹ thuật số. Nếu chủng sinh hoàn toàn xa lạ với internet, họ sẽ gặp khó khăn trong việc hiểu môi trường sống của những người mình sẽ phục vụ. Vì thế, họ cần được đào tạo để có khả năng hiện diện cách tích cực và có trách nhiệm trên môi trường kỹ thuật số. Một nội dung tốt, một lời chia sẻ đúng lúc hoặc một cách trình bày phù hợp có thể giúp một người đang tìm kiếm ý nghĩa cuộc sống có cơ hội biết đến Tin Mừng. Tuy nhiên, nơi đây cũng xuất hiện một cám dỗ khác: cám dỗ tìm kiếm sự nổi tiếng, đánh bóng chính mình, giới thiệu mình hơn là giới thiệu Chúa. Vì sẽ có những người lợi dụng vào một vài hình ảnh, món quà bác ái trên mạng mà nhận được lời khen, được đánh giá bằng lượt thích, lượt xem và lượt chia sẻ. Chủng sinh có thể đăng một bài viết hoặc một video và bắt đầu quan tâm đến việc có bao nhiêu người xem, bao nhiêu người thích, ai bình luận và ai chia sẻ. Nếu không tỉnh thức, việc truyền giáo có thể dần biến thành việc tìm kiếm sự công nhận cho chính mình.

2. Mặt trái của việc sử dụng internet sai mục đích

          Trước hết, internet và cám dỗ đánh mất thời gian. Thời gian là vàng, cái gì cũng có thể làm lại chứ thời gian thì không bao giờ và không chờ đợi ai. Trong đào tạo chủng sinh thời gian vốn đã được phân chia cho cầu nguyện, học tập, lao động, sinh hoạt cộng đoàn và nghỉ ngơi. Nếu không biết làm chủ việc sử dụng internet, chủng sinh rất dễ để những khoảng thời gian nhỏ bị lấy mất. Một chủng sinh có thể mở điện thoại, máy tính với ý định chỉ xem một thông tin cần thiết trong vài phút. Nhưng sau đó lại chuyển sang mạng xã hội, xem một video, đọc một bình luận, rồi tiếp tục xem những nội dung khác. Đến khi nhận ra thì một khoảng thời gian đáng lẽ dành cho việc học hoặc cầu nguyện đã trôi qua. Điều nguy hiểm là sự lãng phí này thường không diễn ra một cách rõ ràng. Mỗi lần chỉ vài phút, nhưng khi cộng lại trong một ngày, một tuần hoặc một tháng, số thời gian bị mất có thể rất lớn. Đối với chủng sinh, thời gian không chỉ là thời gian cá nhân mà còn là thời gian được trao để chuẩn bị cho một sứ mạng. Vì vậy, việc sử dụng thời gian thiếu trách nhiệm cũng có thể ảnh hưởng đến chính tiến trình đào tạo.

         Thứ đến, internet và sự phân tán trong đời sống cầu nguyện. Đời sống cầu nguyện là trung tâm của quá trình đào tạo chủng sinh. Họ không chỉ học để trở thành một người có kiến thức, nhưng trước hết được đào tạo để trở thành một con người có tương quan sâu xa với Thiên Chúa. Internet có thể trở thành một trở ngại cho điều này nếu nó tạo nên sự phân tán liên tục. Một tiếng chuông thông báo từ facebook, zalo, email hay một thông báo từ mạng xã hội cũng đủ để làm người ta mất tập trung. Nếu thói quen kiểm tra điện thoại, máy tính trở nên thường xuyên, chủng sinh có thể dần mất khả năng sống trong thinh lặng. Trong khi đó, cầu nguyện lại đòi hỏi sự thinh lặng và khả năng ở lại với Thiên Chúa. Một người quen với việc liên tục chuyển từ nội dung này sang nội dung khác trên internet sẽ có thể gặp khó khăn khi phải ngồi yên, thinh lặng và suy niệm. Đây là một thách đố rất thực tế trong quá trình đào tạo. 

          Sau cùng, internet – cám dỗ về sự thanh sạch, mất ơn gọi. Một trong những nguy cơ nghiêm trọng nhất của internet đối với chủng sinh là những nội dung ảnh hưởng đến đức khiết tịnh. Môi trường internet cung cấp vô số hình ảnh và video khác nhau, trong đó có những nội dung không phù hợp với đời sống và ơn gọi của người họ. Điều đáng nói là những nội dung này có thể được tiếp cận rất dễ dàng và trong sự riêng tư. Một sự tò mò ban đầu có thể tưởng như vô hại. Nhưng nếu chủng sinh không biết dừng lại, sự tò mò có thể trở thành thói quen. Khi thói quen được lặp lại, nó có thể ảnh hưởng đến đời sống nội tâm, khả năng cầu nguyện và sự tự do của con người. Đặc biệt, khi một người có điện thoại, máy tính riêng và sử dụng internet trong không gian riêng tư, họ rất dễ có cảm giác rằng “không ai biết”. Chính cảm giác ấy có thể làm giảm sự cảnh giác. Vì thế, chủng sinh cần thành thật với chính mình. Không nên tự tin quá mức rằng mình đủ mạnh để đối diện với mọi thứ trên internet. Sự trưởng thành không phải là khả năng nhìn thấy mọi cám dỗ mà không bị ảnh hưởng, nhưng là biết tránh xa những gì có thể làm mình sa ngã.

3. Làm thế nào để Chủng sinh sử dụng Internet cách trưởng thành?

         Trước những lợi ích và nguy cơ trên, chủng sinh cũng không cần phải sợ hãi internet, nhưng cần học cách làm chủ nó. Cần xác định rõ mục đích sử dụng, có kỷ luật về thời gian và nội dung. Mỗi người phải biết chọn lọc những gì mình đọc, xem và nghe. Không phải điều gì có thể truy cập cũng đáng để truy cập. Ngoài ra, cần biết bảo vệ đời sống nội tâm, cầu nguyện, mối tương quan với Chúa và tha nhân. Nếu nhận thấy mình đang gặp khó khăn trong việc sử dụng internet, chưa thể làm chủ được những thông tin xấu, chủng sinh nên can đảm hạn chế, nếu cần thiết có thể từ bỏ để bảo vệ ơn gọi.

Kết luận

          Internet là một thành quả của khoa học và công nghệ, nhưng nó cũng như con dao hai lưỡi luôn mang đến cho con người cả những cơ hội và những thách đố. Nó có thể giúp chủng sinh học tập tốt hơn, mở rộng kiến thức, cập nhật thực tế, chuẩn bị hành trang cho sứ vụ loan báo Tin Mừng trong thế giới hiện đại. Nhưng nó cũng có thể trở thành nguyên nhân làm chủng sinh mất ơn gọi, xa cách Thiên Chúa. Vì thế, điều quan trọng không phải là internet tốt hay xấu, nhưng là chủng sinh sử dụng nó như thế nào thì sẽ lãnh thành quả tương xứng. Một chủng sinh trưởng thành không phải là người hoàn toàn tránh xa công nghệ, nhưng là người biết làm chủ công nghệ. Có thể sử dụng internet nhưng không làm nô lệ cho nó, có thể hiện diện trên mạng nhưng không đánh mất đời sống thực, có thể tiếp nhận nhiều thông tin nhưng biết chọn lọc, có thể kết nối với nhiều người nhưng không đánh mất tương quan với Thiên Chúa. Thực vật, trong đời sống mỗi chủng sinh, kể cả là linh mục cũng cần thường xuyên tự hỏi: Tôi đang làm chủ internet hay nó đang làm chủ tôi? Tôi sử dụng internet để phục vụ ơn gọi hay để tìm kiếm sự thỏa mãn cho bản thân? Sau những giờ sử dụng internet, tôi có gần Chúa hơn, yêu mến ơn gọi hơn và sống với anh em tốt hơn không? Đó là những câu hỏi chất vấn chúng ta hằng ngày khi đối diện với một xã hội kỹ thuật số.

          Thực tế, không có điều gì có thể khiến chúng ta xa cách Thiên Chúa cả. Internet cũng vậy, nó thực sự là phương tiện tốt giúp con người hiểu và tiến đến gần Chúa hơn. Nhưng tiếc thay, con người thường đi ngược lại với những gì tốt đẹp nó có thể mang đến cho mình. Bạn có thể dành cả ngày trên mạng xã hội, với điều kiện bạn biết sử dụng nó để tìm kiếm sự khôn ngoan, hướng người khác về Thiên Chúa và giúp họ nhận biết Người, thì chính bạn có thể trở thành một người mà Giáo Hội đang rất cần. Đó cũng chính là điều mà một chủng sinh được mời gọi học tập và thực hành trong suốt hành trình đào tạo của mình.

Chủng sinh: Giuse Sùng A Kỷ
Lớp Thần IV – Khóa IV – ĐCV Phaolô Lê Bảo Tịnh Thanh Hóa