TRI THỨC VÀ NGƯỜI CHỦNG SINH LINH MỤC

TRI THỨC VÀ NGƯỜI CHỦNG SINH LINH MỤC

           Dẫn nhập

        Trong hành trình ơn gọi linh mục, mỗi chủng sinh đều được đào tạo cùng với ơn Chúa Thánh Thần để ngày một trưởng thành ngang qua bốn chiều kích: Thiêng liêng, nhân bản, tri thức và mục vụ.[1] Mỗi chiều kích đều giữ một vai trò không thể thiếu trong việc xây dựng nên một mẫu người linh mục như lòng Chúa ước mong (Gr 3,15). Trong bốn chiều kích đào tạo đó, tri thức được xem như cánh cửa giúp người chủng sinh mở ra không chỉ với sự hiểu biết, nhưng còn là mở ra trong tình yêu lớn lao với Thiên Chúa và tha nhân. Thành thử ra, chiều kích tri thức và tầm quan trọng của chiều kích ấy đối với hành trình ơn gọi của người chủng sinh linh mục sẽ là nội dung chính yếu mà bài viết này diễn đạt.

         Ý nghĩa của tri thức

       Tri thức! Một hạn từ được thế giới diễn tả như là chiếc chìa khóa mở ra những chân trời mới, như ngọn hải đăng soi sáng hành trình nhân loại, như con đường dẫn đến sự thật, tự do và hạnh phúc. Quả vậy, con người đã không ngừng kiếm tìm tri thức trong suốt dòng lịch sử, đã nỗ lực rất nhiều để có thể hiểu biết hơn về chính mình, về nhân sinh quan và về thế giới quan. Triết gia Aristote đã từng nói: “Tất cả mọi người tự bản chất đều khao khát hiểu biết”.[2] Như vậy, tri thức được xem như một điều không thể thiếu trong đời sống con người.

       Trong chương trình đào tạo của Đại Chủng Viện, chiều kích tri thức không chỉ là việc trau dồi một hệ thống lý thuyết, đó cũng không đơn thuần là việc học hỏi một số kiến thức hàn lâm hay chỉ là một hành trình tích lũy kiến thức chuyên ngành. Đúng hơn, đó là cả một con đường dẫn đưa người chủng sinh đến với chân lý, đến với sự thật toàn vẹn. Theo tông huấn Pastores Dabo Vobis của Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II: “Đào tạo trí thức là một đòi hỏi của lý trí nhờ đó con người ‘dự phần vào ánh sáng thông hiểu của Thiên Chúa’ và tìm cách đạt tới sự khôn ngoan để rồi sự khôn ngoan, đến lượt nó, lại giúp hiểu biết Thiên Chúa và gắn bó với Ngài”.[3]  Nói cách khác, đào tạo về mặt tri thức là một quá trình giúp người chủng sinh linh mục tiến gần hơn đến chân lý tuyệt đối nơi Thiên Chúa với điểm khởi đầu là lý trí tự nhiên của mình.

        Tri thức, dưới góc nhìn của việc đào tạo chủng sinh linh mục hẳn là một hồng ân lớn lao, một món quà quý giá Thiên Chúa ban. Thánh Augustinô đã từng nói: “Hãy tin để hiểu và hiểu để tin”.[4] Câu nói ấy như một lời nhắc nhở rằng, món quà tri thức được Thiên Chúa ban tặng chính là để con người có thể đến gần hơn với Ngài. Tri thức chính là phương tiện giúp con người nhận biết Thiên Chúa ngang qua những mạc khải trong thế giới tự nhiên, trong chính môi trường và hoàn cảnh sống. Có thể nói, Thiên Chúa luôn đi bước trước trong mọi hành động mang đến hạnh phúc cho con người. Kinh nghiệm đó càng trở nên thiết thực hơn đối với người chủng sinh linh mục trong nỗ lực tự hoàn thiện bản thân.

        Tri thức và hành trình tìm kiếm chân lý

        Đào tạo về mặt tri thức luôn là lời mời gọi người chủng sinh đi sâu vào mầu nhiệm Thiên Chúa. Thật ra, hành trình tri thức trong đời sống ơn gọi thánh hiến là một hành trình tìm kiếm Thiên Chúa, tìm kiếm để nhận ra Ngài là “Đấng Hằng Hữu” qua lời mặc khải của Đức Giêsu Kitô_Đấng “là Đường là Sự Thật và là Sự Sống” (Ga 14,6). Như đã đề cập trước đó, tri thức đối với người chủng sinh linh mục không chỉ là làm thỏa mãn lý trí mà còn là ngọn lửa thắp sáng lòng tin, thúc dục lòng yêu mến một cách đích thực và sâu xa. Nói cách khác, trưởng thành về mặt tri thức của một người chủng sinh chính là sự phát triển mối tương quan giữa họ với Đấng mà họ tôn thờ, là Thiên Chúa.

        Nắm chắc được nội dung đào tạo, chiều kích tri thức nơi mái trường của Đại Chủng Viện được cụ thể hóa qua sự đa dạng của các bộ môn: Triết học, Thần học, Thánh Kinh, mục vụ, truyền giáo… Triết học mở ra cho người chủng sinh khả năng suy tư về các vấn đề đang xảy ra chung quanh mình. Thần học giúp họ đi sâu vào các mầu nhiệm thánh thiêng. Thánh Kinh đưa dẫn họ vào kho tàng mạc khải. Mục vụ, truyền giáo và các bộ môn khác giúp họ thu góp kinh nghiệm cho gói hành trang của bản thân… Tất cả như muốn nhắm thẳng mục tiêu duy nhất: đưa người chủng sinh linh mục đến một sự trưởng thành toàn diện trong Thiên Chúa.

        Hành trình chinh phục mục tiêu cao thượng của ơn gọi linh mục là một hành trình đầy gian nan. Sống trọn vẹn chiều kích tri thức cũng là một con đường không mấy dễ dàng. Thật vậy, người chủng sinh luôn phải đối diện với những thách đố của trí tuệ, đôi khi hoang mang trước sự mênh mông của biển tri thức. Không dừng lại ở đó, họ còn phải đối diện với chính những giới hạn của bản thân, với biết bao cám dỗ từng giờ từng phút kéo họ rời xa chân lý… Hành trình tìm kiếm tri thức nơi mái nhà Đại Chủng Viện có nhiều khó khăn, thách đố; thế nhưng, hành trình tìm kiếm chân lý ấy vẫn là một con đường thật lý tưởng với nhiều niềm vui, những niềm vui thật lớn lao vì họ được lớn lên mỗi ngày, được tăng triển trong sự hiểu biết. Và đặc biệt, họ được đến gần Chúa hơn.

          Tri thức và sứ vụ

       “Không ai có thể cho cái mà mình không có”.[5] Câu ngạn ngữ nổi tiếng này thật quen thuộc và hợp lý cho những ai đang chuẩn bị cho sứ vụ tương lai. Nó càng trở nên thiết thực hơn đối với những người chủng sinh linh mục khi nhìn đến sứ vụ ở phía trước. Quả thật, trước khi được sai đi truyền rao Tin Mừng của Thiên Chúa, người môn đệ cần được ở lại với Chúa, cần được đào luyện để có được một đức tin vững mạnh, cần được đụng chạm đến chân lý đích thực nơi Thiên Chúa. Thánh Giáo Hoàng Gioan Phaolô II đã nói qua thông điệp Fides et Ratio rằng: “Đức tin và lý trí được ví như đôi cánh giúp cho trí khôn con người vươn lên chiêm ngắm chân lý” (Fides et Ratio, 1).[6] Người chủng sinh trong khi được đào tạo về mặt tri thức cũng cần biết ý thức mối tương quan hỗ tương giữa đức tin và lý trí. Họ cần biết đón nhận tri thức trong niềm tin, đồng thời, cần sử dụng tri thức để đức tin khỏi rơi vào mê tín. Nói cách khác, tri thức phải đồng hành và hỗ trợ cho sự triển nở của đức tin người môn đệ.

        Là người được mời gọi để trở nên những sứ giả truyền rao đức tin, người chủng sinh linh mục phải luôn ý thức sứ vụ của mình trong việc rao giảng và chứng nhân. Sắc lệnh về đào tạo linh mục Optatam Totius của Công đồng Vaticanô II khẳng định mục đích của việc đào tạo tri thức là làm cho người chủng sinh trở thành những thầy dạy của đức tin và là chứng nhân sống động của Tin Mừng. Nói cách khác, đào tạo tri thức nhắm tới tố chất của người chủng sinh có thể rao giảng, trình bày và bảo vệ giáo thuyết trong thời gian thi hành tác vụ linh mục của tương lai.[7] Như vậy, chiều kích tri thức khẳng định vai trò một cách mạnh mẽ hơn trong sứ vụ của người môn đệ Chúa Kitô. Rõ ràng, hai khái niệm “thầy dạy” và “chứng nhân” đều ẩn chứa phía sau đó một sự khôn ngoan đích thực, sự khôn ngoan đến từ Thiên Chúa và nỗ lực của con người.

       Tri thức cũng là phương tiện để người môn đệ Chúa đối thoại với thế giới hiện đại một cách khôn ngoan và hiệu quả. Nói cách khác, trong thế giới đầy biến động và nhiều thử thách, tri thức là một khí cụ quan trọng giúp người mục tử chu toàn sứ mạng truyền giáo. Quả thật, để thực hiện lời dạy của Chúa Giêsu: “Anh em hãy đi và làm cho muôn dân trở thành môn đệ” (Mt 28,19), để loan báo Tin Mừng cho con người của ngày hôm nay, người môn đệ Chúa không chỉ cần một lòng nhiệt thành, mà còn cần thêm một sự hiểu biết sâu sắc về con người và xã hội mà mình đang sống, đang phục vụ. Tri thức mở ra nhưng đồng thời cũng quy tụ. Nó mở ra với thế giới nhưng cũng quy tụ mọi người trong một sự hiệp nhất. Tri thức là một trong những điểm chung trong các cuộc đối thoại giữa những con người không cùng niềm tin tôn giáo và là nhịp cầu nối kết mọi người.

           Kết luận

        Trong hành trình ơn gọi linh mục, chiều kích tri thức đưa dẫn người chủng sinh bước đi trên một hành trình đầy ân sủng, một hành trình mà khi nghiệm lại, họ sẽ trầm trồ và thán phục vì nhận ra một sự bao bọc của tình yêu và sự quan phòng. Thật vậy, tri thức, một chiều kích đào tạo trong môi trường Đại Chủng Viện, không chỉ là ánh sáng cho lý trí, nhưng còn là ngọn lửa sưởi ấm tâm hồn, là con đường dẫn tới Thiên Chúa và mở ra với tha nhân. Tri thức cùng với các chiều kích thiêng liêng, nhân bản, mục vụ sẽ là những phương tiện hữu hiệu để Chúa Thánh Thần hướng dẫn và biến đổi những con người bình thường trở nên tông đồ của Chúa Kitô, trở nên người mục tử giàu tình yêu thương, sự thấu hiểu và tinh thần phục vụ.

Chủng sinh: Phêrô Đỗ Văn Sơn

Lớp: Thần IV – Khóa III

TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] HĐGM Việt Nam, Đào tạo linh mục – Định Hướng và chỉ dẫn, n.45, NXB Tôn Giáo, 2012, tr 47.

[2] http://triethoc.edu.vn/vi/chuyen-de-triet-hoc/sieu-hinh-hoc/aristotle-sieu-hinh-hoc-quyen-1-980a-b_4968.html Truy cập: 09/09/2025.

[3] ĐGH Gioan Phaolô II, Tông Huấn Pastores Dabo Vobis, n.51.

[4] Thánh Augustinô, Sermo, 43, 7, 9: CCL 41, 512 (PL 38, 258).

[5] Câu ngạn ngữ nổi tiếng của người Rôma: “Nemo dat quod non habet”.

[6] ĐGH. Gioan Phaolô II, Fides et Ratio, n.1.

[7] CĐ Vaticanô II, Sắc lệnh Optatam Totius, n.16.